Um Umferðarstofu
Almennt um slysaskráningu Umferðarstofu
Markviss skráning umferðarslysa hófst hér á landi árið 1966. Hugmyndin var sú að fá marktækan samanburð á slysatíðni fyrir og eftir árið 1968, þegar hægri umferð tók gildi. Umferðarráð var stofnað árið 1969 og var slysaskráningin í höndum þess allar götur fram til ársins 2002 þegar það var sameinað Skráningarstofunni og úr varð Umferðarstofa. Síðan þá hefur Umferðarstofa haldið áfram starfi Umferðarráðs á vettvangi slysaskráningar. Tilgangurinn með skráningunni er sá að komast að því hvers konar slys eiga sér stað og hver vettvangurinn og aðstæðurnar eru. Þannig er hægt að nota upplýsingar úr skráningunni til forvarna og breyta og bæta vega- og gatnakerfi þar sem slysahætta skapast.
Slysaskráning Umferðarstofu byggist á lögregluskýrslum sem fengnar eru úr gagnagrunni ríkislögreglustjóra. Í árdaga slysaskráningar voru skýrslurnar sendar til Umferðarráðs frá lögreglustjórum og sýslumönnum á pappírsformi og skráðar. Árið 1992 varð breyting á tilhögun skráningar sem leiddi til þess að fleiri voru skráðir slasaðir. Þá hóf Umferðarráð að skrá öll umferðarslys á Íslandi, hvort sem um erlenda eða íslenska ríkisborgara var að ræða. Eftir sem áður eru slys Íslendinga í útlöndum ekki skráð í slysaskrá Umferðarstofu. Lögregluskýrslurnar hafa verið færðar yfir í gagnagrunn slysaskráningarinnar með stafrænum hætti frá árinu 1998 og frá þeim tíma hefur skráningin verið nákvæmari en áður var.
Þegar meiðsl verða á fólki í umferðarslysum er ávallt skylt að kalla til lögreglu. Í skráningu Umferðarstofu er meiðslum síðan skipt í tvo flokka, lítil meiðsl og mikil meiðsl. Skilgreining á mati á meiðslum má sjá í kaflanum Skýringar. Vegfarandi telst ekki slasaður nema hann hafi með sannanlegum hætti verið fluttur á sjúkrahús, heilsugæslustöð eða undir læknishendur með sjúkrabifreið, lögreglubifreið, þyrlu eða hann komi til lögreglu og gefi skýrslu um að hann hafi leitað læknisaðstoðar vegna meiðsla.
Rannsóknir sem gerðar hafa verið á umferðarslysum sýna að hin opinbera skráning nær ekki til allra þeirra sem slasast hafa í umferðinni. Mismunandi er eftir vegfarendahópum hve margir slasaðir eru skráðir en sérstaklega má gera ráð fyrir að slys á hjólreiðamönnum séu vanskráð. Umferðarslys eru stundum tilkynnt til lækna eða sjúkrastofnana en ekki lögreglu. Skiptir þá miklu hver alvarleiki meiðslanna er og má gera ráð fyrir að þeir sem slasast lítið tilkynni það síður til lögreglu. Stundum kemur fyrir að ökumenn vilja af ýmsum ástæðum ekki tilkynna slys til lögreglu. Sem dæmi um ástæður þess má taka akstur á stolinni bifreið, akstur undir áhrifum áfengis, akstur án ökuréttinda en einnig vanmat á eðli meiðsla.
Það má gera ráð fyrir að slys þar sem meiðsl eru lítil séu vanskráð í hinni opinberu skráningu. Staðreyndin er að sjúkrastofnanir og tryggingafélög skrá mun fleiri minni háttar meiðsl af völdum umferðarslysa en fram kemur í skráningu Umferðarstofu.
Banaslys í umferð er skilgreint þannig að látist maður af völdum áverka sem hann hlýtur í umferðarslysi innan 30 daga frá því að slysið á sér stað þá telst hann hafa látist vegna umferðarslyss. Samanburður á fjölda banaslysa og látinna er í raun það eina sem hægt er að bera saman við önnur lönd af fullu öryggi. Skilgreining á banaslysi fer ekki á milli mála, sama hvert í heiminn er litið og öruggt er að sá látni er skráður í opinberri skráningu.
